De Latijnse School

Share on facebook
Delen
Share on twitter
Delen
Share on pinterest
Delen
Share on linkedin
Delen

De TU Delft is één van de beste universiteiten van Nederland. Voor een studie aan de universiteit is een goede vooropleiding vereist. In de middeleeuwen was dit alleen mogelijk voor jongens uit welgestelde families. Om de kinderen goed voor te bereiden konden ze vanaf hun 9e jaar naar de Latijnse school. Het Latijn was immers de taal van de wetenschap.

Wat is een Latijnse school?

De Latijnse school is begin 13e eeuw ontstaan vanuit de kerk, waar vooral kinderen werden voorbereid op een religieus ambt. Toen het stadsbestuur de school financieel meer ging ondersteunen, wilden die ook meer zeggenschap over de inhoud van de lessen en benoeming van de rector. De jongens kregen religieus onderwijs en moest de hele dag Latijns worden gesproken, zelfs in de pauzes. Op zondag werd er door de leerlingen gezonden in het kerkkoor en werd er op school daarom ook zangles gegeven. In de 16e eeuw werd het Grieks toegevoegd aan het vakkenpakket. De meeste jongens begonnen de studie aan de Latijnse school al op hun 9e jaar en de meeste verlieten de school gemiddeld na zes jaar. De Franse taal werd in Europa steeds populairder en zo ontwikkelde zich in de 18e eeuw de Franse school met meer praktische vakken en met lessen in boekhouden. Na de onderwijshervormingen van 1838 werden de meeste Latijnse scholen omgezet in gymnasia, waar onderwijs werd gegeven in de moderne talen, wiskunde en natuurwetenschappen. Toen J.R. Thorbecke een nieuw schooltype introduceerde: de hogere burgerschool (H.B.S.), verdwenen snel de laatste Latijnse scholen in ons land. Wat nog wel is gebleven zijn de vakken Grieks en Latijn op school.

Waar was de Latijnse School in Delft?

Straatnamen in Delft vertellen vaak veel over de geschiedenis van de stad. Misschien bent u met de fiets weleens door de smalle Schoolstraat in Delft gereden. Tot in de 19e eeuw werd dit niet voor niets nog de ‘Schoolsteeg’ genoemd. In deze straat stond in de 14e eeuw het schoolgebouw van de Latijnse school met een Fraterhuis, ofwel het huis van de rector. Op de onderstaande tekening uit het Stadsarchief van Delft, kun je zien hoe het er uit heeft gezien.

De Latijnse School in Delft

De school verhuisde in 1590 naar een deel van het Prinsenhof met een ingang aan de Schoolstraat. Het oude gebouw werd in 1776 gesloopt in opdracht van een VOC bewindhebber, die aan de Oude Delft woonde. Op de plek van het Fraterhuis liet hij een mooi koetshuis bouwen. Het aantal leerlingen op de school nam sterk af en toen het Prinsenhof een nieuwe bestemming kreeg, verhuisde het in 1807 naar ‘Het Wapen van Savoyen’, slecht een paar huizen verderop aan de Oude Delft nr. 169. Slecht negen jaar hebben de jongens van het uitzicht op de Oude Kerk kunnen genieten, voordat de school zijn plek vond in de Choorstraat. In 1839 werd de school omgevormd tot Gymnasium en betekende het einde van de Latijnse school in Delft. De vakken Grieks en Latijns op school zijn slechts nog een kleine herinnering.

Waarom is de Griekse 'Y' een symbool voor de Latijnse school?

Griekse Y - Symbool Latijnse school

Wandelt u langs de Oude Delft en de locaties van de Latijnse school, dan zie je de opvallende gevelstenen met een Griekse ‘Y’. De grote gevelsteen op ‘Het Wapen van Savoyen’ komt van de eerste Latijnse school aan de Schoolstraat. U kunt hier een Latijnse tekst op lezen met als eerste regel ‘PER ANGUSTA AD AUGUSTA’, wat betekent ‘van de engte naar de heerlijkheid. Kijk nu eens goed naar de letter ‘Y’, de dikke stam loopt als brede lijn naar links en buigt af. Rechts ziet u een dunne lijn, waarvan het uiteinde vooruit steekt. De symboliek hierin is  dat als je de makkelijk weg volgt (brede lijn), dan bereik je niets. Volg je het moeilijke pad (dunne) en werk je dus hard op school, dan bereik je de heerlijkheid. Het is mij persoonlijk nog niet gelukt, mijn schoolgroepen hiervan te overtuigen (bron).

Ontdek meer over het onderwijs in Delft en boek een privé gids in Delft. Wilt u meer weten over de historische gebouwen in Delft, dan is de website: achterdegevelsvandelft.nl een aanrader. Voor ons als stadsgidsen een goede bron om Delft nog beter te leren kennen.

Locatie 'Het Wapen van Savoyen'

deel artikel
Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Laat een reactie achter
0 0 stemmen
Artikelbeoordeling
Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Latijnse School Delft

In dit artikel

Geschreven door Randy Boerboom

Geschreven door Randy Boerboom

Als stadsgids en eigenaar van StadsgidsDelft geniet ik iedere dag van de prachtige historie van Delft. Graag breng ik deze mooie geschiedenis tot leven en laat bezoekers kennis maken met de sfeervolle stad vol met gezellige terrassen, winkels en cafés. Mijn artikelen over Delft geven u vast een eerste indruk en wie weet mag ik u als gids in Delft verwelkomen of bent u Delftenaar en ontdekt u zo meer over uw stad.